Witaminy

 
W porównaniu do innych składników zapotrzebowanie na witaminy jest niewielkie, jednak niedobór choćby jednej z nich może być niebezpieczny dla organizmu.

 

Witaminy należą do związków niezbędnych, gdyż organizm nie jest w stanie wszystkich syntetyzować, a jeśli je wytwarza to w bardzo małych ilościach. Są konieczne dla zachowania prawidłowego funkcjonowania organizmu oraz dla zachowania zdrowia. Nie są materiałem budulcowym ani nie dostarczają energii ale pełnią funkcję regulacyjne.

 

Witaminy mogą występować w produktach spożywczych w bardzo małych ilościach w postaci aktywnej (czynnej biologicznie) lub jako prowitaminy, które dopiero organizm przekształca w  witaminy. Całkowity brak witamin w organizmie prowadzi do zespołu zmian chorobowych nazywanych  awitaminozą, z kolei nadmiar do choroby zwanej hiperwitaminozą.

 

Istnieją dwa rodzaje witamin : 
1. rozpuszczalne w wodzie, do których należą witaminy z grupy B oraz witamina C
2. rozpuszczalne w tłuszczach witaminy A,D,E i K.

 

Witamina A

Witamina A pełni wiele ról w organizmie człowieka:
* zapobiega rogowaceniu i wysychaniu nabłonka
* jest niezbędna w procesie widzenia 
* sprzyja zdolności regeneracyjnej komórek
* wzmacnia układ immunologiczny
* zapobiega zakażeniom dróg moczowych, rodnych, skóry, oddechowych oraz przewodu pokarmowego.

 

Jej brak powoduje „kurzą ślepotę” a więc nieprawidłową adaptację oka do widzenia o zmroku. Długo utrzymujący się stan niedoboru witaminy A w organizmie może doprowadzić w konsekwencji do utraty wzroku. 

 

Witamina A zwana retinolem występuje głównie w świecie zwierząt, natomiast w świecie roślin występuje jej prowitamina. Największe ilości retinolu znajdują się w rybim tłuszczu (tranie), pełnotłustym mleku, maśle, wątrobie, pasztecie z wątróbki, żółtkach jaj, margarynach wzbogacanych w witaminę A oraz śmietanie.

 

W organizmie człowieka witamina A jest wytwarzana z jej prowitamin – karotenoidów, które występuję w produktach pochodzenia roślinnego. Tak więc w karotenoidy bogate są warzywa i owoce o pomarańczowej, zielonej i  żółtej barwie, jak np. dynia, zielony groszek, koperek, mango, marchew, morele czy fasolka szparagowa.

 

Witamina B2 (ryboflawina)

Witamina B2 zwana ryboflawiną jest niezbędna do przetwarzania białek, węglowodanów i tłuszczy w energię. Jej niedobór skutkuje pękaniem kącików ust oraz skóry, a także problemami skórnymi w okolicach oczu i języka.

 

Produkty bogate w ryboflawiny to przede wszystkim: mleko i przetwory mleczne, jaja, produkty zbożowe gruboziarniste. Ryboflawina występuje też w wątrobie i drożdżach piwowarskich, a w mniejszych ilościach również w zielonych warzywach i owocach. Ponadto flora bakteryjna syntetyzuje witaminę B2 w niewielkich ilościach.

 

Witamina B6 (pirydoksyna)

Witamina B6 jest niezbędna do syntezy adrenaliny i serotoniny, które mają wpływ na prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego. Odgrywa istotną rolę w magazynowaniu energii w organizmie oraz metabolizmie białek. Ponadto jest potrzebna do produkcji krwinek czerwonych a jej niedobór powoduje ograniczenie m.in. syntezy białek, hemoglobiny, ciał odpornościowych i niektórych hormonów. Co w konsekwencji objawia się wypadaniem włosów, niedokrwistością, drętwieniem stóp i rąk, bezsennością, nadmierną potliwością, zmianami na skórze i błonach śluzowych.

 

Najlepsze źródła witaminy B6 to ryby szczególnie łosoś i tuńczyk, ponadto orzechy, banany i niektóre warzywa jak np. ziemniaki czy awokado. W największych ilościach występuje w suchych drożdżach, kiełkach pszenicy oraz wątrobie. Jest również syntetyzowana w  florze bakteryjnej przewodu pokarmowego.

 

Witamina B12 (kobalamina)

Niezbędna dla wszystkich komórek w organizmie oraz do produkcji krwinek czerwonych i białych. Wraz z kwasem foliowym bierze udział w syntezie aminokwasów, białego szpiku, a także DNA.

 Jest związkiem bardzo czynnym a jej brak w pożywieniu może doprowadzić do zaburzeń w procesie jedzenia oraz anemii.  

Kobalaminę zawierają głównie produkty pochodzenia zwierzęcego jak np. nerki i wątroba.  W mniejszych ilościach witamina B12 występuje w mleku i jego przetworach oraz żółtkach jaj.

 

Witamina C (kwas askorbinowy)

Witamina C działa na wiele sposobów. Począwszy od wytwarzania ciał odpornościowych chroniących przed przeziębieniem czy zapaleniem gardła, przez właściwości bakteriobójcze po odtruwające (np. ołów) i neutralizujące (tężec).

 

Niedobór kwasu askorbinowego może wywołać:
* obniżenia odporności,
* obniżenie aktywności fizycznej
* bóle stawów i  mięśni
* długotrwały niedobór lub brak powoduje schorzenie zwane szkorbutem (gnilec)

 

Jest bardzo rozpowszechnioną witaminą w przyrodzie a największym jej źródłem są warzywa i owoce. W produktach zwierzęcych znajduję się w bardzo małych ilościach. Spośród nich najwięcej kwasu askorbinowego zawiera wątroba.

 

Witamina D (kalcyferol)

Mało rozpowszechniona witamina w przyrodzie, której niedobór prowadzi do niezdolności wykorzystania fosforu i wapnia a to w konsekwencji powoduje  zmiany w układzie kostnym wywołując u dzieci chorobę zwaną krzywicą. U osobników starszych prowadzi to do wystąpienia osteoporozy.

Nie ma wielu naturalnych źródeł witaminy D, natomiast dobrym jej źródłem są jaja, masło, tran, wątroba, pełne mleko i tłuste ryby np. łosoś.

 

Witamina E (tokoferol)

Organizmom zwierzęcym jest niezbędna do zachowania prawidłowych funkcji rozrodczych, natomiast jej działanie na człowieka nie zostało do końca wyjaśnione. Wiadomo, że jest antyutleniaczem i chroni komórki nerwowe przed uszkodzeniem. 

 

Witamina E występuje w większości warzyw zielonych (sałata, szpinak) i owoców (jabłka), ale najobfitszym jej źródłem są oleje roślinne, ziarna i zarodki zbóż. W mniejszych ilościach tokoferol zawiera masło, ser, mleko i jaja.

 

W kolejnym cyklu dotyczącym składników odżywczych dostarczymy Wam pigułkę wiedzy dotyczącą SKŁADNIKÓW MINERALNYCH.

 

Nasza Klasa Wykop

 

Dobierz idealną kurację dla siebie!


Założ konto!